HÃY CỨ VUI CHƠI CUỘC ĐỜI...(I)

Tác phẩm "Người suy tưởng" của Auguste Rodin. Ảnh: Internet

Đã bao giờ bạn ngẫm nghĩ về những...suy nghĩ của mình chưa nhỉ? Nó ở đâu ra? Suy nghĩ để làm gì? Nó sẽ dẫn bạn tới đâu? Có thể sống không suy nghĩ được không?...Tôi đồ rằng bạn chưa, hoặc rất ít khi để ý đến thứ trạng thái tâm trí gần như thường trực này của mình. Cũng như nhân loại nông nổi vẫn thường rất ít khi chú ý vào những thứ gần gũi, thiết thân với mình mà cứ mãi mê vọng tưởng tận đâu đâu.

Một đứa trẻ từ sinh ra cho đến tuổi mẫu giáo hầu như không suy nghĩ. Nó chẳng có gì, chẳng biết gì mà suy nghĩ. Nó sống một cách bản năng trong sự chăm lo của bố mẹ và người thân. Đói thì được cho bú cho ăn, no căng rốn ra rồi thì lê la chơi, chơi chán thì lăn ra ngủ, chả việc gì phải lo nắng lo mưa, nuôi con gì trồng cây gì; chả cần biết người lớn nghĩ gì về nó, xấu hay đẹp, giỏi hay dở. Đó là lí do người ta thường ví trẻ em là thiên thần, hay nói theo cách của Jesus, chỉ ai mang tâm hồn của trẻ thơ mới được vào nước Chúa.

Thế rồi, khi có được đôi chút nhận biết về thế giới xung quanh, về cha mẹ, đồ vật,... đứa bé bắt đầu được "dạy dỗ", tính "thiên thần" trong đứa trẻ mất dần đi. Khởi đầu là ba mẹ và những người thân trong gia đình, sau đó là thầy cô giáo từ mầm non tới sinh viên đại học. Cả một lực lượng hùng hậu ấy bắt đầu gieo vào đầu đứa bé những bài học bằng một ngàn lẻ một cách khác nhau mà họ gọi bằng một từ  rất mĩ miều là "giáo dục". Đứa bé bắt đầu phát hiện ra rằng hễ cứ ngoan ngoãn nghe lời người lớn, hễ cứ "lập thành tích" là được yêu thương, được thưởng, được có quà. Ngược lại thì bị la mắng, phạt vạ, thậm chí là bị ăn đòn. Những suy nghĩ đầu tiên bắt đầu hình thành lên tâm trí vốn trong trong veo như tờ giấy trắng của đứa bé. Nó bắt đầu tìm cách để làm vừa lòng người lớn, để được thỏa mãn nhu cầu bản năng của mình. Điều này cũng chẳng khác gì mấy việc những con vật được huấn luyện ở rạp xiếc diễn trò để được thưởng kẹo. Chỉ khác ở chổ những con vật không biết giả đò, trong khi đứa bé bắt đầu biết "trò" dối trá, lừa phỉnh, những phẩm chất chỉ có ở thế giới loài người.

Chưa hết, khi lớn lên đi làm, yêu đương trai gái, lập gia đình, rồi những đứa con ra đời, bạn có cả tỉ vấn đề để phải suy tư, nhất là trong thế giới ngày nay khi vật chất, danh lợi trở nên thống trị xã hội trong khi yêu thương, lòng trắc ẩn, những giá trị tâm hồn của loài người lại bị xem nhẹ. Hàng ngày bạn cho tâm trí bạn nhiều thứ để nghĩ, mở mắt ra là đầu óc bạn bắt đầu tràn ngập cả đống những toan tính: công việc, cơm áo gạo tiền, bệnh tật, con cái, quan hệ, thăng tiến...Vô vàn những thứ hằm bà lằng của cuộc sống choán đầy ắp tâm trí bạn, thậm chí đi cả vào giấc ngủ với những mộng mị lo toan.

Tâm trí liên tục nghĩ, nó như cỗ máy hoạt động suốt ngày đêm, hăm bốn trên hăm bốn giờ trong ngày. Không có một máy móc nào chịu đựng được cường độ làm việc liên tục như thế trong suốt một thời gian dài. Hậu quả là hầu hết nhân loại đang bị stress, đang có vấn đề về thần kinh, chỉ là mức độ nặng hay nhẹ mà thôi. Tình trạng tâm trí con người giống như một cái tổ ong hỗn loạn. Những tư tưởng và tư tưởng cứ quay tít vù vù bên trong. Bị những suy tư này vây quanh, bạn sống trong hồi hộp, căng thẳng, bần thần và lo lắng. Thậm chí nó có thể biến bạn thành điên khùng nếu bạn bắt đầu nghĩ quá nhanh đến mức không thể nối liền hai ý nghĩ. Người điên là người mà ý nghĩ của họ đã đến cực đỉnh: Ý nghĩ của họ đã tràn ngập ý nghĩ khác. Bạn nghĩ lần lượt trong khi người điên nghĩ nhiều vấn đề đồng thời; ý nghĩ của họ quá phức tạp.

Chịu khó tĩnh tâm một chút để quan sát, không khó cho bạn nhận ra rằng: Tâm trí thực chất là quá khứ được tích lũy, và nó liên tục tích lũy. Bởi vì bạn chỉ có thể nghĩ về cái gì đã biết rồi, bạn không thể nghĩ về điều chưa biết; bạn chỉ có thể đến với điều chưa biết khi bạn không nghĩ. Thậm chí, nếu bạn có nghĩ về tương lai đi nữa thì cũng chẳng có gì mới mẻ, nó cũng chỉ dựa trên những điều đã được tâm trí thu thập từ trước đó.

Bạn đã có gì từ quá khứ? Chỉ những kí ức và những ý nghĩ. Bạn không ngừng thu thập ngày càng nhiều kí ức, tâm trí bạn như cái bể nước tù đọng cứ phình lên hàng ngày bởi vì bạn liên tục tích lũy ý nghĩ, kí ức, kinh nghiệm. Bạn càng lớn lên thì cái "bể nước tù đọng" của tâm trí càng lớn hơn và tâm thức càng nhỏ đi. Có thể làm được điều gì khác nữa nếu không ngừng lặp lại ý nghĩ? Còn gì có thể được nghĩ đến ngoài việc lặp lại quá khứ? Không có gì mới xuất hiện. Thậm chí có thể bạn bắt đầu mất ý thức về mình hoàn toàn và thế rồi bạn sẽ trở thành máy tính, máy nghĩ, robot.

Điều tai hại là ở chổ, khi tâm trí bạn đang quá bận rộn với ý nghĩ thì bạn đang KHÔNG SỐNG cho đúng nghĩa. Cũng không khó để bạn nhận ra điều này, cuộc sống chỉ diễn ra trong hiện tại, ngay ở đây và bây giờ, trong khi ý nghĩ chỉ là quá khứ, là cái đã qua, đã chết, cho dù bạn có đang nghĩ về tương lai. Cuộc sống đang diễn ra tươi mươi rực rỡ từng phút giây, "bên trời còn nắng, lá trời còn xanh, phố còn người đông..." (TCS), nhưng nào bạn có nhận ra vì tâm trí bạn đang quá bận bịu với bao ý nghĩ, bạn đang lãng phí hiện tại, tức là đang lãng phí cuộc sống của chính bạn từng phút giây, từng ngày, từng tháng, cả cuộc đời.

Bạn cần nhớ cho rằng, thời điểm hiện tại không bao giờ là một phần của thời gian. Thời gian là một khái niệm do sản phẩm của tâm trí con người: Quá khứ là thời gian, tương lai là thời gian, nhưng hiện tại không phải thời gian. Thông thường chúng ta chia thời gian thành ba phần: quá khứ, hiện tại và tương lai. Nhưng thực tế không phải như vậy. Hiện tại là cốt lõi, là chính tồn tại. Nó luôn ở đây và bây giờ, và bây giờ là vĩnh hằng. Trong thực tại, không quá khứ và không tương lai. Quá khứ tồn tại chỉ trong ký ức và tương lai tồn tại chỉ trong tưởng tượng. Quá khứ và tương lai thuộc về tâm trí mà không phải tồn tại. Nếu bạn có thể hiểu điều này thì bạn sẽ nhìn thấy thời gian là tâm trí và tâm trí là thời gian.

Vậy thì phải làm gì? Hãy để quá khứ là quá khứ. Đừng mang nó. Hãy quên điều đó đi. Chỉ nhớ thời điểm này. Và thật kỳ lạ là nếu bạn thực sự ở thời điểm này thì bạn không thể nghĩ. Nghĩ chỉ có thể trong quá khứ hoặc tương lai, chưa bao giờ trong hiện tại. Giữ nguyên ở thời điểm này. Đừng rơi vào quá khứ hay nhảy vào tương lai. Giữ nguyên ở thời điểm này, thời điểm đang xuất hiện ngay bây giờ.

Khi bạn ăn, hãy ăn-đừng làm bất kỳ điều gì khác. Khi bạn nghe, hãy nghe-đừng làm bất kỳ điều gì khác. Khi bạn dạo bộ, hãy dạo bộ-đừng làm bất kỳ điều gì khác. Giữ nguyên ở thời điểm hiện tại, giữ nguyên với hành động, và bạn sẽ nhanh chóng nhận ra quá khứ đã trôi rất xa và không gian mới đã mở ra bên trong bạn. Trong không gian đó, không có ý nghĩ. Sống từ thời điểm tới thời điểm. Sống ở đây và bây giờ sao cho bất kỳ điều gì bạn đang thực hiện cũng là thiền. Hãy thực hiện bất kỳ điều gì bạn đang làm-dạo bộ trên phố, chạy, tắm, ăn, ngủ, nằm trên giường, thư giãn-và giữ nguyên với hành động một cách tập trung toàn bộ. Không quá khứ, không tương lai, giữ nguyên ở hiện tại. Ở thời điểm ban đầu, điều đó sẽ là khó khăn-rất khó khăn và rất gian khổ-nhưng dần dần bạn sẽ có cảm nhận về điều đó và sau đó ô cửa mới sẽ mở ra, một lĩnh vực mới. Thế rồi quá trình nghĩ sẽ không còn nữa, thế rồi bạn đang thực sự sống, từng phút giây.

Cho nên hãy nhận biết. Đừng lãng phí hiện tại thêm nữa. Hãy sống trong hiện tại. Sống băng phẩm chất thiền định của hiện tại. Hãy nghe nhạc sĩ họ Trịnh hát "Hãy cứ vui chơi cuộc đời, đừng cuồng điên mơ trăm năm sau, còn đây em ngọt ngào đứng bên ngày yêu dấu nhìn mây trôi đang tìm về núi cao...". 

Ngày yêu dấu thế, em ngọt ngào thế, bạn cứ việc mà "sống" đi, còn nghĩ ngợi mà làm gì.

Đà Lạt, mùa Vu lan 2015

CÁI TÊN

       Suýt nữa mình có tên là Đạm, Nguyễn Quốc Đạm. Ông cụ đã hạ bút đặt tên cho thằng con út là Quốc Đạm, thế rồi trong một phút giây thăng hoa nào đấy, cụ gạch đi mà thay bằng Quốc Túy. May thay! Phải là quốc túy quốc hồn nghe mới oách chứ ai lại quốc đạm, nghe cứ sặc mùi…protit, đội ơn cụ ạ.

       Nghe ông anh kể lại, ông cụ đặt tên con cái vô cùng cẩn thận. Cụ phải tra hết sách vở đông tây kim cổ rồi mới quyết, có khi sinh con ra cả tháng rồi mà chưa đặt được tên. Ngày xưa, nghe nói người ta kiêng đặt tên hay, tên đẹp cho con cái, sợ bị ma bắt. Hồi cấp hai, lớp mình có thằng Mày, chị nó tên Xin, bạn bè thường ghép tên cả hai chị em mà réo, Xin Mày, Xin Mày. Ông anh bà con bên vợ mình có cái tên hơi oái oăm là Phân. Mỗi lần anh từ dưới quê lên mình cứ phải chào anh Phân khỏe không, nghe không lễ phép tí nào. Thậm chí thời vua chúa phong kiến, dân đen không phải muốn đặt tên gì thì đặt. Có một số chữ là bản quyền của Hoàng tộc, ai đụng vào coi chừng mang tội phạm húy, khi đó rất dễ trở thành…vô danh.

       Nay thì những ông bố bà mẹ mặc sức mà đặt tên con, nào Kiều Diễm, Mộng Trinh, nào Hùng Cường, Trung Dũng … đủ cả, cứ nghe càng thánh thót, càng hoành tráng càng tốt. Mà không những tên, cả chữ lót cũng được chăm sóc, chải chuốt. Lại có cả sách hướng dẫn đặt tên, nhiều gia đình cẩn thận thuê hẳn "thầy" đặt tên con sao cho mau phát tài phát lộc.

      Đó thực ra là chuyện của đám dân thị thành có tí chữ nghĩa, chứ dân quê cũng chả mấy để ý đến tên con cái. Cái tên cúng cơm của chúng chủ yếu được dùng ở trường học, còn ở nhà thì cứ cu tí, cu tèo, cái mẹt, cái hĩm cho tiện.  Ông cu Thế sau lưng nhà mình ở quê dùng các binh chủng quân đội đặt tên con: Thủy, Lục, Hải, Quân (chẳng lẽ đặt tên là thằng Không). Hết binh chủng thì dùng tên nước cho hai thằng tiếp theo: thằng Việt, thằng Nam. Thêm thằng nữa đặt tên là Quyết, hai vợ chồng cố mãi mà không tòi thêm được đứa nào, mặc dù anh cu Thế đã dứt khoát đặt tên là Thắng bất kể trai hay gái. Thành ra Thủy, Lục, Hải, Quân, Việt, Nam, Quyết, mãi mà không Thắng, hi hi...

***

     Suy cho cùng thì cái tên chả có ý nghĩa gì. Sống trong một xã hội với quá nhiều những định chế do con người đặt ra, người ta cần phải có cái tên để ghi danh cùng với đời. Một ai đó đi học, đi thi, đi làm, được cất nhắc, bổ nhiệm...thì không thể thiếu cái tên. Nhưng rồi cũng chưa đủ, thiên hạ lại đặt ra thêm một loạt những khái niệm để định danh cho cái tên: kỹ sư, bác sĩ, giáo sư, tiến sĩ, giám đốc, tổng thống, chủ tịch...Danh thiếp của nhiều người không còn chổ cho một loạt những chức danh, chức vụ, học hàm, học vị rồi mới đến cái tên, nhìn phát khiếp.

      Thuở xa xưa, khi xã hội loài người mới phôi thai thì đã làm gì biết đến cái tên. Ngay giữa thời hiện đại này có những tộc người sống cũng đâu cần đến khai sinh với hộ khẩu. Có ai dám bảo họ không hạnh phúc không? Thử tưởng tượng bạn bị bỏ rơi lại trên mặt trăng hay lạc vào hoang đảo một mình vô phương trở về thế giới loài người như Robinson thì phỏng cái tên  của bạn dùng để làm gì? Bạn định xưng danh giám đốc, tiến sĩ, tổng thống ... với ai?

       Cái nguy của loài người là ở chổ, người ta tự đồng hóa mình với cái tên, với mớ chức danh ảo tưởng đó. Con người ta không phải là cái tên, không phải là chức vụ, học hàm. Thế nhưng thiên hạ cứ thích vỗ ngực tôi là anh Ba, anh Tư, tôi là giám đốc, là tiến sĩ, là ... là... Thế rồi người ta ngày càng đi xa dần bản chất CON NGƯỜI đích thực của mình, họ chẳng còn biết mình là ai. Nhiều người sống bằng lớp vỏ giả tạo ấy cho đến cuối đời mới chợt giật mình "đi tìm cái tôi đã mất". Đơn giản, khi cái lớp vỏ ảo tưởng kia rơi rụng, họ mới thấy sốc, thấy chơi vơi như một kẻ sắp chết đuối không nơi bám víu.

     Anh sinh ra là hình hài một con người chứ không phải một cái tên. Ngày trút hơi thở cuối cùng thì cũng chính xác thân anh chui vào hòm, cái tên quá lắm là xuất hiện trên tờ cáo phó hoặc trên tấm bia mộ sau khi anh "nằm xuống với đất muôn đời". Theo thời gian khi anh bắt đầu trở nên cát bụi thì ngay cả tấm bia mộ cũng chả trường tồn. Giữa hai lần chui ra chui vào ấy là cuộc sống của chính anh, là khoảng thời gian quý báu để thân và tâm anh hành hương trên cõi thế. Hãy biết quan tâm đến phúc lạc của Thân-Tâm anh thay vì bám víu vào mớ tên tuổi hư danh hão huyền.

Lồn là gì?

Cần phải đối xử công bằng với mọi người và với mọi thứ trong một con người.

----------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Nếu bạn đã từng một lần chửi nhau với ai đó, hoặc nghe người khác cãi vã thì từ "lồn" không còn gì xa lạ nữa. Bài viết này sẽ cho chúng ta thấy một cách nhìn nghiêm túc đối với từ "lồn".

Lồn là một khái niệm mà đã là dân Việt Nam thì hầu như ai cũng biết. Nó ban đầu là từ để chỉ cơ quan sinh dục của phụ nữ, nhưng qua lớp trầm tích thời gian, con dân Việt đã nâng nó lên thành một khái niệm mang tính nhân văn, triết lý, và mỹ thuật.

Ngày nay chúng ta có thể gặp từ “lồn” ở bất cứ nơi đâu trong cuộc sống hàng ngày. Từ ông xe ôm đến bà đồng nát, từ thằng nhóc đánh giày đến các đứa bé sơn móng tay, từ ông bán bánh mì đến các bà bán thịt, từ thằng nghiện đến các chị cave, từ học sinh đến sinh viên, từ người ít học đến người nhiều học... Tất cả đều có thể, trong một phút giây nào đó, phát ngôn ra: “Lồn!”.

Nó đã quá gắn bó và quá thân quen với người Việt mình như vậy, tại sao chúng ta lại không thể nhìn nhận lại nó một cách trìu mến hơn, nghiêm túc hơn thay vì cứ coi nó là một cái gì xấu xa tục tĩu như nhiều người vẫn hằng quan niệm? Vì lý do giải oan cho [từ ] “lồn”, hôm nay chúng ta có cuộc gặp gỡ với một vị tiến sĩ tình dục học khả kính.

Phóng viên: Thưa tiến sĩ, ông có thể cho độc giả được biết những hiểu biết/quan niệm/cách nhìn nhận của ông về “Lồn” được không ạ. Cụ thể, ông có thể nói ngắn gọn định nghĩa về “lồn” theo cách hiểu của ông?

Tiến sĩ: [Hừm,ừm…ừm.] Tôi thấy cái vấn đề mà anh nói đến nó thú vị đấy chứ. Quả thực “Lồn” là một khái niệm mà chúng ta phải tiếp xúc hàng ngày mà chưa ai dám tiếp cận nó một cách nghiêm túc và khoa học theo khía cạnh văn hóa.

Theo wikipedia thì “Lồn” là một “danh từ của týp ít người bình dân hôm nay còn sử dụng, có văn hóa thấp, nên từ ngữ này không được thanh cao cho lắm. Ý để chỉ cái bộ phận sinh dục của người phụ nữ. Trong sinh hoạt đời thường thì từ này được sử dụng trong tình huống kể chuyện tục, kể chuyện tiếu lâm, hoặc để người ta văng tục, chửi thề… theo kiểu thiếu văn hóa. Riêng trong câu vè, câu đố dân gian thì từ “lồn” không có dụng ý xấu mà người xưa chỉ muốn nói bóng nói gió đến hình tượng khác.

Đấy, ngay cả định nghĩa lồn trên wiki còn sơ sài, cảm tính và thiếu chuyên nghiệp. Chứng tỏ cho đến nay mọi người vẫn còn né tránh từ “lồn”, coi nó là xấu xa, dơ bẩn và không phải thứ ngôn ngữ của người có học.

Theo tôi, ngắn gọn thì: “Lồn” là một phạm trù văn hóa có tính phổ quát trong cộng đồng người Việt, nó bao hàm nghĩa đen là cơ quan sinh dục nữ và nhiều ý nghĩa phát sinh do đời sống dân gian vun đắp và xây dựng qua một quá trình dài lịch sử tạo thành.

Phóng viên: Theo ông thì, từ “lồn” thường xuất hiện khi nào? Nói cách khác, những tình huống nào khiến người Việt sử dụng từ “lồn”? Có nên khuyến khích sử dụng từ này không? Và sử dụng theo cách nào và với mức độ nào là hợp lý?

Tiến sĩ: Theo tôi từ “lồn” có thể xuất hiện ở mọi lúc mọi nơi. Nhưng thường thì người ta hay dùng khi cảm thấy ức chế, bức xúc một điều gì đó, hoặc căm tức một ai và cảm thấy cần thiết phải giải phóng. Ví dụ:

- “Nóng vãi lồn!” (nóng nực không chịu được);
- “Chán vãi lồn!” (quá chán);
- “Thời tiết như lồn!” (thời tiết xấu quá);
- “Nhìn cái lồn à?” (mày nhìn gì tao thế?);
- “Lải nhải cái lồn!” (đừng nói nữa tao nhức đầu lắm);
- “Thằng mặt lồn” (tao ghét mày rồi đấy!);
- Đơn giản hơn: “Lồn!” (chán không còn từ gì để nói).

Cũng có khi người ta dùng từ “lồn” để biểu đạt sự nghi vấn:

- “Cái lồn gì thế?” (cái gì thế);
- “Nó nói cái lồn gì thế nhỉ?” (bạn ấy nói gì tớ nghe không rõ);
- “Thế là thế lồn nào?” (thế này là thế nào);
- “Thằng lồn nào kia?” (thằng nào kia?);

Đa phần trong trường hợp này từ “lồn” chỉ mang tính chất bổ ngữ bổ sung sắc thái, có thể loại bỏ từ này mà không làm mất đi ý nghĩa của câu.

Cũng có lúc người ta sử dụng từ “lồn” để thể hiện sự phấn khích:
- “Sướng vãi cả lồn” (quá sướng);
- “Đẹp vãi lồn” (đẹp quá);
- Hoặc đơn giản hơn: “Vãi lồn!” (hay quá/tuyệt quá/kinh ngạc quá/wonderful…)

Nói là khuyến khích thì không nên khuyến khích, vì ít nhiều cách dùng này cũng hơi suồng sã và thô tục. Song, bảo rằng ngăn cấm việc sử dụng từ này là không nên, mà thực tế thì "có mà cấm được cái lồn ấy". Vì từ ngàn xưa đến nay nó đã là một công cụ của giới bình dân nhằm giải tỏa những ức chế của cuộc sống. Có chăng, chúng ta cần cân nhắc những tình huống nào thì nên sử dụng, những tình huống nào hạn chế, và những tình huống nào là không nên.

Khi ngồi một mình chán đời mà phọt ra câu đấy có khi lại hay, khiến tinh thần sảng khoái. Khi vui vẻ cùng bạn bè, nói ra từ “lồn” khiến các khoảng cách xích lại gần hơn, vui hơn (chỉ dành cho bạn thân, đồng trang lứa). Dùng để xúc phạm hay lăng mạ một ai đó thì không nên, hoặc chỉ hạn chế thôi. Còn trong các buổi tiệc, hội nghị, ma chay, cưới xin… mang tính nghiêm túc thì cấm chớ có dùng. Đại khái thế.

Phóng viên: Theo ông thì từ “lồn” là một từ độc quyền của giới bình dân, ít học? Vậy thì giới “cao nhân” có học, người ta có dùng không? Nếu không thì người ta dùng từ gì để thay thế?

Tiến sĩ: Không, theo tôi đã là một phạm trù văn hóa mang tính phổ quát thì không có gì là độc quyền cả. Làm gì có nhà văn hóa nào dám phát biểu rằng “ta đây chưa hề nói từ “lồn” bao giờ”? Nếu không muốn bị ăn gạch vào mặt?

Từ xa xưa người Việt dùng từ “lồn” bắt đầu từ nhu cầu muốn chửi bới, xúc phạm một ai đó cho bõ tức, bõ ghét. “Lồn” cũng như “cặc” thường là ngôn ngữ của người bề trên với người bề dưới. Theo một số ý kiến thì nó ban đầu là độc quyền của những người bề trên, giai cấp thống trị chứ không phải là giai cấp bình dân, có thể thấy điều ấy qua câu này: “Trên đê cụ lớn văng con cặc/Dưới đất thầy cai thượng cẳng tay”.

Thời đó, văng “lồn”, “cặc” được coi là những điều cấm kỵ. Nó chỉ dùng cho giới bề trên đối với bề dưới (đố thằng dân ngu cu đen nào dám văng “Lồn” với quan thầy đấy?).

Ngày nay thì ngược lại, chính giới bình dân mới là tầng lớp sử dụng từ này nhiều hơn. Quả là một cuộc cách mạng trong việc dành quyền sử dụng từ ngữ.

Tuy nhiên, không phải giới tri thức không sử dụng từ “Lồn”. Bọn họ vẫn dùng đấy, song kín kẽ hơn, khéo léo hơn, uyển chuyển hơn, tế nhị hơn mà thôi.

Tôi và mấy anh bạn Tiến sĩ trong lúc ngồi thịt chó với nhau vẫn văng “lồn” như thường, có sao đâu. Đó là trong ngôn ngữ nói, còn ngôn ngữ viết tất nhiên là người ta sẽ e dè hơn. Vì thực ra xã hội vẫn chưa chấp nhận phạm trù hơi mang tính thô tục này.

Một số người cố tránh né nó, chê bai nó, khinh ghét nó, thô bỉ hóa nó rồi thay thế bằng các từ ngữ Hán Việt một cách khiên cưỡng như “Âm đạo”, hay khoa học hơn: “cơ quan sinh dục”, hoặc nói tránh: “chỗ ấy”… Đã đành là tùy từng văn cảnh cụ thể, nhưng đôi khi người đọc đang cảm thấy bứt rứt, cần “nó” xuất hiện thì người viết lại không dám cho “nó” xuất hiện, tạo nên cảm giác hụt hẫng, mất sướng.

Song gần đây tôi thấy một số các bạn trẻ cũng đã mạnh dạn hơn trong ngôn ngữ viết, đã dám văng “lồn” trong bài viết của mình. Tôi hoan nghênh. Anh có công nhận không? Chẳng lẽ khi mô tả ngôn ngữ của một cậu 9x, chúng ta lại viết: “Vãi cả… âm đạo” à? Hay “vãi cả… chỗ ấy”? nghe nó có ngu không?

Vậy đấy, theo tôi, hãy để “lồn” được là “lồn”, không cần thay thế nó, và chưa bao giờ cần thay thế nó.

Phóng viên: Ông có thể cho biết tại sao dân gian ta lại hay dùng các từ ngữ chỉ cơ quan sinh dục để phản kháng, để giải tỏa, để xúc phạm một ai đó? Mà không phải một lựa chọn nào khác?

Tiến sĩ: Cậu phóng viên thông minh đẹp trai hỏi một câu hơi bị được đấy. Cái này theo tôi bắt nguồn từ tín ngưỡng. Anh biết tín ngưỡng phồn thực của người Việt cổ chứ? Tín ngưỡng này thờ dương vật và âm đạo, 2 vật thiêng liêng mà tạo hóa ban cho con người để duy trì nòi giống.

Theo một số nghiên cứu thì bánh chưng và bánh dày đâu phải tượng trưng cho trời và đất, mà nó tượng trưng cho cơ quan sinh dục nam và nữ. Không chỉ riêng người Việt, ngay cả người Chăm người ta cũng có 2 vị thần chỉ cơ quan sinh dục [tên gì tôi quên bố nó mất].

Như vậy để thấy rằng người Việt ta đã sớm hình thành khái niệm về các cơ quan sinh dục. Chả đâu như người Việt, có hàng tá từ để chỉ cơ quan SD nam và nữ: Chim, cặc, dái, buồi, cu, thằng nhỏ, của quý, khoai, củ từ.. ; Lồn, bướm, hĩm, bím, bẽm, đếch (đách), cô nhỏ…Chứng tỏ đây là một cơ quan mà người Việt rất coi trọng, rất tôn thờ, và rất yêu quý!

Nhưng sau này tại sao mà người ta lại dùng với mục đích xúc phạm, miệt thị thì có lẽ đã có một cuộc chuyển pha trong tư tưởng người Việt [có thể do sự sụp đổ của tín ngưỡng phồn thực chăng?]. Qua đó người ta lại coi cơ quan sinh dục, hay hoạt động tính dục là cái gì đó xấu xa, đê hèn, bần tiện và ô uế.

Có một điều nhận thấy rằng hồi xưa thì giới nào khác sử dụng từ chỉ cơ quan sinh dục của giới ấy. Nam chửi “cặc”, nữ chửi “lồn”. Nhưng ngày nay có xu thế tất cả cùng dùng “lồn”. Đấng mày râu có khi dùng “lồn” còn nhiều hơn chị em phụ nữ. Có thể hiểu điều này là do người ta coi “lồn” ô uế, xấu xa hơn “cặc”, nên dùng để chửi bới sẽ có tác dụng mạnh mẽ hơn. Theo tôi cách nghĩ này bắt nguồn từ tư tưởng trọng nam khinh nữ ngày xưa.

Phóng viên: Theo ông thì “lồn” ngoài ý nghĩa sinh học nó còn là một phạm trù văn hóa gồm nhiều tầng lớp ý nghĩa phái sinh. Ở trên chúng ta đã đề cập đến khía cạnh “lồn”- ngôn ngữ dùng để phản kháng, thể hiện thái độ thách thức, khiêu khích, xúc phạm…Vậy còn những khía cạnh khác, như trong văn học, ca dao, dân ca…thì sao? Ông có thể cho biết rõ hơn về khía cạnh này?

Tiến sĩ: “Lồn” đi vào văn học dân gian nhiều chứ. Tôi lấy một số ví dụ nhé:

Về ca dao:

- Văn chương chữ nghĩa bề bề
Thần lồn ám ảnh mà mê mẩn đời.

Đấy, chữ nghĩa bề bề còn bị ám ảnh bởi “lồn” chứ đừng nói đến bọn dân đen ít học.

- Lồn này lồn chẳng sợ ai
Sợ thằng say rượu địt dai đau lồn

- Lồn bà bà tưởng lồn ai
Bà cho ông lý mượn hai tháng liền

- Trên trời có ông sao rua
Lồn em tua tủa có thua chi nào

- Cơm ăn mỗi bữa mỗi niêu
Tội gì bắt ốc cho rêu bám lồn

Về thành ngữ, tục ngữ:

- Lo co đầu gối, lo rối lông lồn: lo lắng một vấn đề gì đó
- Cơm hàng, cháo chợ, lồn vợ, nước sông: Phong lưu khoáng đạt.
- Lồn Cổ Am, Cam đồng vụ, vú Đồ Sơn: Làng Cổ Am ngày xưa lắm người đỗ đạt nên người ta ví ở đó có những cái lồn tốt đẻ ra người tài.
- Đẻ con khôn mát lồn rười rượi, đẻ con dại thảm hại cái lồn: Đẻ con khôn sướng hơn con dại.
- Sồn sồn như lồn phải lá han: Sốt sắng quá đáng một việc gì đó.
- Lồn lá mít, đít lồng bàn: tướng phụ nữ ham muốn tính dục cao.
- Dán bùa lồn mèo: Làm việc cẩu thả, được chăng hay chớ.
- Sờ lồn béo, đéo lồn gầy: kinh nghiệm dân gian.
- Trai thấy lồn lạ như quạ thấy gà con: đặc tính chung của đàn ông.
- Nhiều phân tốt lúa, nhiều lụa tốt lồn: gái ăn mặc đẹp dễ hấp dẫn cánh mày râu.
- Cha chết không lo, lo trâu méo lồn: Kinh nghiệm dân gian.
————————
Câu đố:

- Bốn cô trong tỉnh mới ra
Cái lồn trắng hếu như hoa ngó cần
Sư ông tẩn ngẩn tần ngần
Cái buồi cửng tếu như cần câu rô.
(Đáp án hình như là bộ ấm chén)

- Đi nhai đứng ngậm ngồi cười nhảy qua mương thì ngáp.
(Tự đoán đáp án nha)
—————
Thơ:

- Thu Vân giới thiệu Thu Bồn
Thu Bồn sướng quá vỗ lồn Thu Vân.
Thu Bồn ngồi cạnh Thu Vân
Thu Vân tinh nghịch cấu chân Thu Bồn
Thu Vân ngồi cạnh Thu Bồn
Thu Bồn tinh nghịch cấu lồn Thu Vân

- Sầm Sơn sóng vỗ dập dồn
Ba cô áo trắng ngửa lồn lên bơi.

- Chợ Đồng Xuân có tiếng đồn
Có chị bán trứng vịt lồn rất to.
———————–
Ngôn ngữ thời@:

- Vãi cả lồn: thán phục một điều gì đó.
- Sồn sồn như chó cắn lồn: nó giống với câu “sồn sồn như lồn phải lá han”, ý chỉ sự hấp tấp.
- Ngu lồn: rất rất ngu
- Hãm lồn: hãm tài, bế tắc, tiêu cực.
- Ăn cái lồn: không được đâu, không ăn thua đâu.
- Hà Thiên Lộn: lồn thiên hạ, ý nói đa dâm.
- Cười như lồn cười với cứt: cười rũ rượi
————–
Một số nhà văn (chủ yếu văn mạng), nhà báo, blogger ngày nay cũng có xu hướng dùng trực diện từ “Lồn” thay vì viết tắt là “L.” hay “ồn” hay những gì đại loại. Anh có đọc các truyện tân liêu trai của quái nhân Bàn Tài Cân bao giờ chưa? Cái gã chủ tịch HĐQT công ty cổ phần Tinh Vân ấy? Trong truyện của hắn, phàm đã một cái tên mà dính đến vần “ồn” thì y như rằng có “vấn đề”: Tồn Như Liên (lồn như tiên), Tồn Toàn Lương (lồn toàn tương). Đấy, như thế mà có ai bảo văn của hắn tục đâu, mà người ta, ngay cả giới viết văn chuyên nghiệp, cũng phải nể phục và kính sợ các thiên tuyệt bút của gã.

Tôi chỉ tóm lược sơ sơ vậy thôi. Nhưng chừng đó cũng đủ chứng minh rằng: “lồn” là một nét văn hóa đặc thù của dân Việt, nó đã và đang dần được chấp nhận và coi như là một thuần phong mỹ tục không thể xóa bỏ.

Phóng viên: Với một vai trò to lớn như vậy, ông có cho rằng chúng ta nên phát triển và bảo tồn văn hóa “lồn”?

Tiến sĩ: Đúng thế, chúng ta rất cần bảo tồn và phát triển nó, đưa nó vào quỹ đạo mà vốn nó phải thuộc về. Tôi nói phát triển ở đây không có nghĩa là “nhà nhà sử dụng ngôn ngữ “lồn”, người người sử dụng ngôn ngữ “lồn”. Mà chúng ta cần phải mô phạm hóa, văn hóa hóa phạm trù “lồn”. Làm sao để ai ai cũng hiểu hết được các khía cạnh của nó, ai cũng biết cách sử dụng nó một cách văn minh, khiến nó không bị bứng ra khỏi xã hội, và cũng không thô tục hóa xã hội.

Tôi coi việc sử dụng các ngôn ngữ thô tục nói chung như là việc thuần phục một con ngựa nòi. Khó đấy, nhưng thuần phục được rồi, điều khiển được nó rồi ta sẽ thấy nó cũng thú vị đấy chứ, cũng hay ho lắm chứ. Tất nhiên đây là công việc của các nhà văn hóa, các nhà giáo dục. Còn tôi chỉ là nhà tình dục, tôi cứ quăng “lồn” ra đấy cho các ông ấy [nhà văn hóa, nhà giáo dục] muốn sắp xếp vào đâu thì xếp (cười).

Phóng viên: Xin cảm ơn tiến sĩ vì một buổi nói chuyện cởi mở và thú vị.

Tiến sĩ: Không có gì, đàm đạo về lồn công nhận mệt vãi cả lồn.

http://www.tinnhandep.com/2015/02/lon-la-gi.html

THẰNG THỦY

Tháng trước về Đồng Hới nhân dịp giỗ mạ, mình gặp lại thằng Thủy, bạn học thời sinh viên, nay là đội phó thanh tra giao thông. Hắn lấy xe cơ quan đón mình ở sân bay rồi chở lên nghĩa trang Đá Bạc, ghé về ga Đồng Hới để mình mua cái vé chuyến 4h30 chiều vào Huế, xong hai thằng kéo nhau ra biển Nhật Lệ nhậu. Quá nữa câu chuyện cũng chỉ xoay quanh cái thời sinh viên ở Huế, kham khổ mà vui.

Hắn tên Đỗ Xuân Thủy, cùng quê Quảng Bình, học cùng lớp vật lí với mình ở Đại học Sư phạm Huế niên khóa 1981 – 1985. Nhà hắn ở Ba Đồn cách xã Quảng Thanh của mình có vài cây số, hắn hơn mình một tuổi học trước một khóa nên mặc dù cùng trường cấp 3 Bắc Quảng Trạch nhưng mình chỉ biết hắn khi vào Huế học đại học.

Thằng Thủy chả có gì đặc biệt, học hành làng nhàng, chẳng có tài cán gì nổi bật, lại cũng chẳng thuộc hàng điển giai trong lớp. Bù lại, mình rất quý hắn vì sự nhiệt tình hết lòng với bạn bè, rất mộc mạc, chất phác, thứ tính cách đặc trưng của dân miền trung quê bọ. 

Trừ chuyện học hành, mọi vấn đề còn lại của lớp hắn đều tham gia vô cùng nhiệt tình. Điều lạ là hắn quan tâm bàn luận mọi chuyện của lớp một cách hăng hái thái quá, từ chuyện nấu món gì ăn trong phiên lớp trực đêm, chuyện thăm cô giáo ốm đến chuyện đi picnic... Tất tần tật, hắn làm cứ như bộ đội bàn chuyện giải phóng miền Nam, miệng nói tay khoa, mặt mày nhăn nhó, khẩn trương vô cùng, chết cười. 

Mạ và cả anh chị mình đều thương hắn. Hồi ấy mình ở khu tập thể Đống Đa - Huế với mạ và anh chị còn thằng Thủy ở cư xá. Đói, ăn uống kham khổ, thiếu chất là tình trạng chung của sinh viên cả nước thời bao cấp. Để đủ năng lượng bù đắp cho cả một ngàn lẻ một hoạt động của tuổi thanh niên, sinh viên thời ấy thường tìm đủ mọi cách xoa dịu cái bao tử lúc nào cũng kêu gào, kể cả ăn cắp vặt. Mạ mình thường để dành một món gì đó ăn được để chờ thằng Thủy. Khi thì cái bánh tráng, khi thì gói kẹo mè xững, có khi chỉ là cơm nguội. Được cái thằng Thủy chẳng câu nệ gì, đến nhà câu trước chào mệ câu sau hắn hỏi ngay, có chi ăn không mệ. Thế rồi hắn xuống bếp khua khoắng với mệ xong mới lên nhà gặp mình. Sau khi tách tỉnh, anh chị mình về lại Đồng Hới, thằng Thủy cũng có công ăn việc làm ở Quảng Bình, gia đình vợ con hẳn hoi. Thi thoảng hắn vẫn ghé thăm mạ mình lúc này đã già yếu. Lần nào cũng thế, hỏi thăm xã giao anh chị vài câu xong là hắn đi thẳng vào phòng mạ mình chuyện trò hỉ hả như đôi bạn thân lâu ngày gặp lại. Trong những câu chuyện ấy, bao giờ hắn cũng nhắc về cái thời sinh viên cơ hàn ở Huế được mệ cho ăn bữa mô cũng ngon như tiệc.

                                                       Ba mươi năm về trước

Mình nhớ thời sinh viên thằng Thủy sợ nhất là môn tiếng Nga, trong khi đó là môn mình chỉ dạo chơi thôi nhưng điểm bao giờ cũng cao nhất lớp. Đối với hắn thì đó là thứ ngôn ngữ oái oăm nhất thế giới, chả ra một hệ thống cống rãnh gì cả, hi hi. Tới mùa thi tiếng Nga, thấy hắn ngồi bứt rứt nhăn nhó như khỉ phải ruốc, trông rất tội. Mình cũng vần T, mấy lần đưa bài cho nó chép nhưng không hiểu thế quái nào mà hắn cứ bị điểm dưới trung bình, phải thi lại liên miên. Lớp mình hồi ấy có con H rất xinh, hầu hết bọn con trai đều trồng cây si quanh nó và tơ tưởng được một lần con H đoái hoài, rốt cuộc cũng ngần ấy đứa đều bị con H cho ăn trái đắng. Mình hỏi thằng Thủy, mi có ưng con H không, hắn nhăn nhó cười, nói tau không có cửa, giọng hắn chùng xuống nghe như tiếng thở dài.

Thời sinh viên mình mê võ hơn mê gái, có thể nói sau học hành thì tâm trí mình dành chủ yếu cho không thủ đạo. Một lần mình rủ thằng Thủy ghi danh đi tập cùng, hắn cố được một tuần rồi nghỉ hẳn, hỏi tại sao thì hắn lại nhăn nhó, đói quá tập không nổi. Tuy thế, hắn lại rất ủng hộ mình tập võ, ngày mình mất chiếc xe đạp (thời ấy là cả gia tài), hắn tình nguyện đến chở mình đi tập, hết buổi lại đến đón về, có khi hắn để luôn xe đạp cho mình mượn cả tháng. Có hôm mình bị ăn đòn, miệng mồm rách toe, máu me đầy mặt, không dám về nhà, thằng Thủy chở mình về cư xá rồi lật đật đi xin muối hột về rịt vết thương cho mình. Điều làm mình cảm động và biết ơn thằng Thủy nhất là lần mình thi đậu đai nâu.Lần ấy nghe sư phụ công bố đậu đai nâu với điểm thủ khoa, mình khoái lắm nhưng đâm lo vì không biết đào đâu ra tiền để mua cái đai mới. Hôm ấy trên đường về, mình cũng chả nói năng gì, thằng Thủy còn nghèo kiết xác hơn cả mình, nói chỉ làm hắn thêm băn khoăn.

Thế mà không hiểu sao hắn biết chuyện, hai hôm sau thằng Thủy đến nhà mình, tay cầm lủng lẳng hai cái ống tay áo màu nâu, hắn cười hề hề, bảo mi cầm tạm bọc lại cái đai xanh thành đai nâu vậy, tau mặc áo cộc tay cũng mát. Trời ạ, thì ra hắn xé hai cái ống tay áo màu nâu của hắn đưa cho mình bọc đai. Giờ ngồi gõ những dòng này, nghĩ lại chuyện cũ mình vẫn thấy cay cay nơi sống mũi. Lên Tây Nguyên đi dạy học, mình mang theo cái đai nâu cơ khổ ấy làm kỷ niệm nhưng không biết mấy lần dọn nhà mất đi đâu tìm mãi không ra, tiếc đứt ruột.

Còn nhớ một kỷ niệm vui vui với thằng Thủy vào năm thứ tư đại học. Chả là sau lần đi thực tập ở một trường phổ thông ở Hương Thủy, chả biết phải giăng phải gió thế nào mà có một em khoa văn tên H (lại H) tình nguyện theo mình nâng…chim sửa bướm, he he. Ừ thì “của Tam Bảo để làm gì chẳng bóp”, mình chẳng từ chối em, cơ mà nàng cứ bám lẵng nhẵng quá, mọi nơi mọi lúc đâm ra phiền. Thậm chí nàng thường xuyên đến sân tập võ của mình từ đầu đến cuối. Thì cũng chỉ ngồi xem thôi nhưng mình rất khó chịu vì không muốn bất cứ ai làm mình phân tâm trong việc tập luyện. Đuổi nàng về cũng bất tiện mà để nàng ngồi đó càng bất tiện hơn. Bí quá mình nhờ thằng Thủy, nói mày làm sao đó thì làm, tau không muốn H có mặt ở sân tập. Chẳng biết thằng Thủy đã khủng bố nàng kiểu gì mà sau đó không bao giờ  thấy H lai vãng đến sân tập nữa. Hỏi thằng Thủy, hắn nhăn răng cười hề hề, tau nói đàn bà con gái cứ xem tập võ hồi hộp lâu ngày sẽ tắt luôn cả kinh, tuyệt đường con cái, không hiểu sao con H lại tin đến thế, hi hi…

Thằng Thủy dạo này trông hom hem đi nhiều nhưng tính cách nó thì vẫn thế, hăng hái, nhiệt tình y như xưa. Hắn nhấc điện thoại gọi một thôi một hồi rồi vò đầu bứt tai than tiếc là mình ghé Đồng Hới ít quá, lại trúng cái giờ không rủ thêm được thằng nào ra nhậu, chúng nó bận làm bận học cả. Mới hết vài lon bia, nhai chưa hết con mực nửa nắng đã phải lên xe ra ga tàu, thằng Thủy cẩn thận gói ghém con mực ăn dỡ, bảo lên tàu để mi nhậu tiếp. Ra được đến ga thì tàu đã khởi hành vài phút trước đó, lỡ mất nhiều việc của mình ở Huế. Thằng Thủy thì mừng ra mặt, nói è he có chuyện kít chi mà quan trọng, ra biển nhậu tiếp. Thế là mình mua một cái vé khác chuyến 7h30 tối rồi theo thằng Thủy biển Nhật Lệ thẳng tiến. Vừa leo lên xe chưa kịp nổ máy thằng Thủy đã vỗ đùi đánh đét một phát, cứ như trời sắp sập tới nơi, hắn kêu trời ơi tiếc quá! Minh tròn mắt, hỏi cái gì thế Thủy? Thằng Thủy nhăn nhó, biết mi đi chuyến bảy rưỡi tau vô Lệ Thủy chở thằng Ngọc về nhậu là kịp rồi.

Có những thằng bạn ở đời, chỉ cần nghĩ đến thôi đã thấy ấm lòng.

Dalat, tháng 5 - 2015